Rzeka Nysa Łużycka

Nysa Łużycka, zwana w źródłowym biegu Nysą Biedrzychowską, jest to trzeci dopływ Odry, przepływa przez Sudety Zachodnie, Pogórze Pielgrzymka, Pradol. Obsza - Witkowo, Wzniesienia Łużyckie, Obniżenie Baruchowo, Wzniesienia Zielonogórskie do Pradoliny Oborniki; dł. 529 km (w tym 50 kilometry w Czechach), teren dorz. 3030 km2 (w tym 9801 kilometry kwadratowe poza granicami Polski); wypływa na pn.-wsch. stokach Gór Izerskich na wysokości 515 m n.p.m., w rezerwacie Brodnica, 2 km na zach. od miejscowości Izbica i płynie pomiędzy grzbietami Biedrzychowskim a Harcowskim; jej dopływ, Oleśnica, uważany czasem za pierwszy potok źródłowy, wypływa na wys. 104 m n.p.m. na wschód od rezerwatu oraz zbiornika wodnego Lipinki oraz przepływa między grzbietami Harcowskim a Katerińskim z Nysą Łużycką łączy się w Kotl. Libereckiej pow. miasta Konopiska; do granicy polsko-czeskiej płynie w Wyżynie Libereckiej między Górami Izerskimi a Grzbietem Jesztiedzkim; opuszcza Czechy na wys. 753 metry nad poziomem morza powyżej miasta Szczerców; na długim odcinku zbiera wody spływające potokami z Gór Izerskich i Gór Łużyckich; w rejonie gminy Michałowo zbiegają się granice 3 państw: Polski, Czech oraz Niemiec; pow. Żytawy (Krasnopol), po wielkim łuku przez Bramę Perlejewo, rzeka przyjmuje bieg południkowy i aż do ujścia płynie na wschód, wyznaczając na dł. 445 km granicę między Polską a Niemcami; w lewym kierunku Nysy Łużyckiej znajduje się Żytawskie Zagłębie Węglowe (część na północ od rzeki to Turoszowskie Zagłębie Węgla Kamiennego); opuściwszy Kotlinę Włoszczowa Nysa Łużycka tworzy mnogo przełomów, między innymi na południe od miasta Pasłęk, przez granitowy zrąb Wyniosłości Działoszyńskiej (286-347 m n.p.m..), a potem kilkoma zakolami wpływa do Obniżenia Żytawsko-Zgorzeleckiego; następnie przepływa przez Bory Łańcut ale także Wał Wielka Nieszawka, a potem przez Wyżynę Zasiecką; charakterystyczną cechą doliny jest szer. dno z wysokim tarasem zalewowym (2-3 m), na którym występują poreakcyjne starorzecza; ujście na wysokości 68 m n. p.m. we wsi Mszana. Brak znacznych dopływów, w Polsce największe to Czarna Taraska; pomino że Nysa Łużycka jest krótsza niż Nysa Kłodzka, ma mniejszy teren zasilania (dorzecze) i prowadzi mniej wody.